Elde edilen veriler ışığında öğretmen adaylarının değer kavramını tam anlamıyla tanımlayamadıkları, Türk Dünyası kavramını da coğrafya merkezli olmak üzere; coğrafya, nüfus, dil ve kültür bağlamında açıkladıkları belirlenmiştir. Türk Dünyası'nın temel değerleriyle ilgili, adayların ilk beş tercihi ise; bağımsızlık, adalet, vatan sevgisi, hoşgörülü olma ve din olmuştur. Türk Dünyası'nın temel değerleri arasında gösterilen; aile birliği, sevgi, saygı, estetik, temizlik, sağlıklı olmaya özen gösterme, sorumluluk, bilimsellik, misafirperverlik, onurlu olma, dayanışma, cömertlik ve yardımseverlik gibi değerlerden ise haberdar olmadıkları anlaşılmaktadır.

Kuruldukları günden bugüne ilahiyat fakültelerinin yetiştirdiği veya yetiştirmesi gereken insan modeline ilişkin, farklı kesimlerin beklentileri ve tasavvurları söz konusu olmuştur. Bu beklenti ve tasavvurların araştırılması söz konusu modelin tartışılarak, somutlaşmasında ve buna ilişkin yeni kararlar alınmasında katkı sunabilir. Bu çerçevede konunun doğrudan muhatapları olan öğretim elemanlarından, öğrencilerden, buradan hizmet alan paydaşlardan görüş ve değerlendirmeler alınabilir. Zaman, imkân, kaynak bakımından pek çok zorluk gerektiren bu çalışmaların hepsini bir makale çerçevesinde ele almak elbette mümkün değildir.

Bu çalışmada yukarıda sözü edilen bilimsel kaygıdan hareketle, bir devlet üniversitesine bağlı ilahiyat fakültesi örneğinde, konunun birinci muhataplarından olan öğrenci görüşlerinden hareketle, Türkiye'de ilahiyat fakültelerinde nasıl bir insan modelinin tahayyül edildiği, bu modelin hangi nitelikleriyle öne çıkarıldığı, bunun ilahiyat eğitimiyle nasıl ilişkilendirildiği gibi sorulara yanıt aranmıştır.

Genel tarama modeli kullanılarak yürütülen araştırma, öğrencilerin görüşleriyle sınırlıdır. Araştırmada hazırlık sınıfından 4. sınıfa kadar her sınıftan (26-30 arasında değişen) tesadüfî örneklem yoluyla seçilen toplam 141 öğrencinin görüşüne başvurulmuştur. Açık uçlu sorulardan oluşan bir veri toplama aracıyla, araştırmaya katılan öğrencilerden öncelikle kendilerine göre, İlahiyat fakültelerinde okuyan bir öğrencinin sahip olması gereken en temel 4 vasfı/özelliği 1'den 4'e doğru, önem sırasına göre yazmaları, ardından bunları gerekçelendirmeleri istenmiştir. Daha sonra kendilerine yöneltilen "Sizce ilahiyat fakültesindeki eğitim yukarıda sıraladığınız özelliklere katkı sağlıyor mu? Niçin?" sorusunu yanıtlamaları ve katkı sağlayıp sağlamadığına ilişkin görüşlerinin nedenlerini açıklamaları istenmiştir.

Araştırma sonucunda öğrencilerin ideal İlahiyat öğrencisinin nitelikleri bağlamında çeşitli kişisel, zihinsel, eğitsel, dini-ahlaki hassasiyetleri öne çıkardıkları; bunları öğrenci niteliği, öğretici niteliği, toplumsal beklentiler vb. hususlar ile gerekçelendirdikleri görülmüştür.

Araştırma sonucunda, çocuk yazınının tarihsel geçmişi ve ilk çocuk yazınında eğitim ve çocuğa yönelik yaklaşımın değişmekte olduğu ortaya çıkmıştır. Sadakat dergisinde eğitimle ilgili konular üzerinde durulmuştur. Dergide eğitimin gerekliliği, amacı, işlevi, eğitim kurumlarının gelişmesi, öğretim yöntemleri, eğitim sorunları gibi konulara yer verilmiştir. Derginin en belirgin özelliği dil konusundaki hassasiyetidir. Derginin okuyucu kitlesi ilköğretim çağındaki çocuklardır. Dergide yayımlanan yazılarda çocukların seviyesine uygun bir dil kullanılmıştır.

Dergi, insanın değerli bir varlık olduğu görüşünü savunmakta, çocukları geleceğin teminatı olarak görmekte ve onlara büyük sorumluluk yüklemektedir. Sadakat dergisinin insan ve çocukluk anlayışı, eğitim anlayışının da temelini oluşturmaktadır. Eğitimi vatandaşlık görevi olarak kabul eden dergi, eğitim için en elverişli çağın çocukluk çağı olduğunu savunur. Dergiye göre eğitimin temel işlevi insanlığı öğretmektir. Eğitimin bir diğer işlevi ise ülkenin geleceğinde yararlı olacak bireylerin yetiştirilmesidir. Sadakat dergisi, yenilikçi fikirleri savunan bir özelliğe sahiptir. Yenilikçi görüşler, derginin eğitim anlayışının da temelini oluşturur. Dergide yayımlanan yazılarda geleneksel eğitim anlayışı ile yenilikçi eğitim anlayışı mukayese edilmekte, yeni eğitim anlayışının üstünlüğü savunulmaktadır.

Örgün din eğitimi öğretmenlerinin eğitim-öğretim bilgi ve becerilerine ilişkin algıları incelendiğinde; öğretmenlerin kendilerini genel olarak yeterli algıladıkları görülmektedir. Öğretmenlerin bu araştırmada incelenen tüm alt boyutlarda kendilerini yeterli olarak algıladıkları ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, örgün din eğitimi öğretmenlerinin kendilerini en çok yeterli gördükleri ve eksik olarak algıladıkları maddeler incelendiğinde; onların öğretmen merkezli etkinliklerde kendilerini daha yeterli gördükleri, yeni hazırlanan DKAB ve İHL Meslek Dersleri öğretim programlarının ön gördüğü/gerektirdiği bazı beceriler konusunda ise eksikliklerinin olduğu görülmektedir. Özellikle öğretim sürecini ölçme ve değerlendirme, materyal geliştirme, öğretimi planlama gibi konulardaki eksiklikler göze çarpmaktadır.

Araştırmada, katılımcıların mafya dizileri hakkındaki görüşlerini belirlemek amacıyla nicel ve nitel araştırma tekniklerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında katılımcıların mafya dizileri hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi için Demografik Bilgiler Anketi ile Mafya Dizileri Tutum Ölçeğinden yararlanılmış; nitel kısmında ise katılımcıların konu hakkındaki düşüncelerini derinlemesine analiz edebilmek amacıyla olgubilim araştırma deseni kullanılmıştır. Buradaki amaç; araştırılan konuyu, ilgili bireylerin bakış açısından görebilmek ve bu bakış açılarını oluşturan sosyal yapıyı ve süreçleri ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde görev yapmakta olan öğretmenler, avukatlar ve emniyet mensupları oluşturmaktadır. Bunlara ek olarak, yine aynı ilde öğrenim gören öğretmen adayları, hukukçu adayları ve lise öğrencileri örnekleme dahil edilmiştir.

Araştırmada kullanılan Demografik Bilgiler Anketinden elde edilen sonuçlar, frekans ve yüzdelik tablolar halinde düzenlenerek yorumlanmıştır. Anketten yer alan bağımsız değişkenlere göre katılımcıların mafya dizileri hakkındaki tutum puanları arasındaki farklılık Bağımsız Grup t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi ile karşılaştırılmıştır. Tek Yönlü Varyans Analizinde istatistiksel açıdan fark oluşması durumunda, farkın kaynağını belirlemek amacıyla tamamlayıcı hesaplardan Scheffe ve Dunnett C testlerinden yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan tüm istatistiksel işlemlerde anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir.

Araştırmanın örneklemi İstanbul Avrupa yakasındaki 11 ilçede yer alan Anadolu Liseleri, Düz Liseler, Endüstri Meslek ve Ticaret Meslek liselerinde 2009-2010 öğretim yılında öğrenim gören, yaşları 17 ile 19 arasında değişen ve tesadüfî yöntemle seçilmiş 650 öğrenciden oluşmaktadır. Verilerin analizinde öğrencilerin her bir değişken için verdikleri yanıtların sıklık dereceleri belirlenmeye çalışılmış ve değişkenler başta cinsiyet olmak üzere, Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi dersini ve öğretmenini sevme durumları ile ilişkilendirilmiştir. Elde edilen verilerle değişkenler arasındaki anlamlılık ilişkisinin değerlendirilmesinde %95 güvenilirlik aralığında "ki-kare bağımsızlık testi" kullanılmıştır. Araştırmamızda ki-kare bağımsızlık testinin anlamlılık değeri olarak "p<,05" şartı aranmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel işlemleri SPSS 15 istatistiksel paket programı ile yapılmıştır.

Ergenlik dönemi süresince Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi dersini okuyan gençler üzerinde yapılan bu araştırma neticesinde, din ve ahlâk eğitiminin, gençlerin yaşamlarında karşılaştıkları sorunların çözümü, hayatı anlamlandırma ve sorumluluk bilinciyle hareket etme, kendilerine güvenme ve kendilerini gerçekleştirme noktasında önemli katkılar sağladığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, öğrencilerin Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi dersini ve öğretmenini sevmelerinin, yukarıda adı geçen değişkenler üzerinde olumlu yönde etki ettiği belirlenmiştir.

Çalışmada öğrencilere açık uçlu sorular yöneltilerek Arapça öğretimine nasıl baktıklarının ortaya konmasına, öğretmen ve öğrencilerin görüşleri doğrultusunda öğretim yöntemleriyle ilgili mevcut aksaklıkların giderilmesine katkı sağlanmasına çalışılmıştır. Arapça öğretiminin daha etkili, kalıcı ve anlamlı gerçekleşmesini sağlamak adına makalenin sonuna bir dizi öneri sunulmuştur.

Bu çalışma kapsamında İmam-Hatiplerle ilgili 1951-2011 yılları arasında yayınlanan kitap, makale, bildiri, kitap bölümü ve tezlerden oluşan 155 adet akademik çalışma tespit edilerek bibliyografya oluşturulmuştur. Tespit edilebilen bu çalışmalardan 27'si kitap ve rapor, 4'ü kitap bölümü, 32'si makale, 43'ü bildiri ve 49'u tezden oluşmaktadır. Çalışmaların tamamına yakını 1983 sonrası yapılmış ve 19'u İngilizce 136'sı ise Türkçe dilinde yayınlanmıştır. İngilizce yayınların tamamı Türkiye'nin İmam-Hatip modelini tanıtmaya yöneliktir. Türkçe çalışmaların önemli bir kısmı bu okullardaki eğitim öğretim sürecine yönelik değişik konuları ele almakta ya da tarihsel süreci işlemektedir. Ayrıca Türkçe çalışmaların İlahiyat Fakülteleri dışındaki sosyal bilimler tarafından kısıtlı bir şekilde ele alındığı tespit edilmiştir.

Soyut kavramları somut nesneler yardımıyla öğrenebilen 9-12 yaşlarındaki öğrenciler soyut dini kavramları hikâyeler yardımıyla anlamlandırabilirler. Hikâye kahramanlarına hayranlık duyulan bu yaşlarda ve inançların irdelendiği 13-15 yaşlarında hikâyeler aracılığıyla olumlu örnekler sunulması öğrencilerin dini ve ahlâki tutumlarını doğru şekillendirmelerini kolaylaştırır. Özellikle bilişsel kuramlarda ön plana çıkan hikâye etkinlikleri öğrencileri aktifleştirerek motivasyonun artmasına ve DKAB ders programında belirtilen kazanımların gerçekleşmesine katkı sağlar.

Biz de bu çalışmamızda, okullarda meydana gelen şiddet olaylarında aile yapı ve atmosferinin etkisini ortaya koymaya çalıştık. Araştırmamızın evrenini; İstanbul ili, Küçükçekmece İlçesindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı liselerde 2009-2010 öğretim yılında öğrenim görmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 24 resmi okulun lise 1., 2., 3., ve 4. sınıflarında öğrenim gören ve tesadüfi örneklem yoluyla seçilen 1410 öğrenciden meydana gelmektedir. Elde edilen veriler SPSS programıyla analiz edilerek, yorumlanmıştır. Verilerin analizinde ve hipotezlerin test edilmesinde frekans (f) ve yüzde (%), Varyans Analizi (ANOVA-F testi), t-testi, korelasyon, çoklu karşılaştırma testlerinde Ki-kare (Kay-Kare) kullanılmıştır.

Araştırmaya Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan 10 ilde görev yapan 326 ilköğretim ve ortaöğretim Din Kültürü Ahlâk Bilgisi öğretmeni katılmıştır. Araştırma sonunda öğretmenler kendilerini meslek sevgisi, hoşgörülü ve sabırlı olma, cesaretlendirici ve destekleyici olma, güvenilir olma gibi kişisel nitelikler bakımından iyi görmelerine karşılık meslek ve branşla ilgili yenilikleri ve gelişmeleri takip etme, değişime açık olma, kendini geliştirme, okul dışı sosyal ilişkilerde ve etkinliklerde sorumluluk üstlenme gibi meslekî nitelikler yönünden istenen düzeyde görmedikleri ortaya çıkmıştır.

Çalışmada 1996-2009 yılları arasında ülkemizde yapılan 20 adet tez incelenmiştir. Bunlardan 17'si yüksek lisans, 3'ü doktora tezidir. Bu tezlerin 13'ü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Din Eğitimi Bilim Dalında yapılmıştır. Araştırma neticesinde, 2005 yılından sonra Kur'an kurslarını konu edinen tezlerin sayısında önemli artış yaşandığı görülmektedir. Kur'an kurslarıyla ilgili spesifik konuların/problemlerin derinlemesine ele alındığı tezler bulunmakla birlikte, bazı tezlerde genelde aynı alt konuların/problemlerin daha yüzeysel bir şekilde işlendiği görülmüştür. Kur'an kurslarını konu alan bu tezlerin geneli bilimsel araştırma metodolojisi çerçevesinde yapılandırılmıştır. İncelenen tezlerin 14'ü nicel, 4'ü kuramsal, 2'si ise nitel destekli nicel desenlidir. Bununla birlikte, bazı tezlerde problemlerin, denencelerin, yöntemlerin ortaya konuluşunda bir takım yetersizlikler olduğu görülmüştür.

Faktör analizi sonucunda ölçeğin orijinal formda olduğu gibi beş faktörden oluştuğu ve faktör yüklerinin .7927 ile .9378 arasında değiştiği görülmüştür. Ölçeğin Cronbach Alpha iç tutarlılık kat sayısı .9636 olarak bulunmuştur. Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek üzere Faktör analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu konuda öncelikle çalışma grubunu oluşturan yöneticilerden elde edilen verilerin faktör analizi için uygun olup olmadığını saptamak için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartletts testleri uygulanmıştır. KMO testi sonucu. 897, Bartletts testi sonucu ise 8921.790 (p<.001) bulunmuştur. Bu durum örneklem büyüklüğünün yeterli, verilerin dağılımının uygun olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, Yöneticilerin Karakter Eğitimi Yeterlilik İnancını Ölçme Aracı'nın yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir

Tarama modelinde olan çalışma Ankara/Altındağ Atatürk İlköğretim Okulu'ndaki 317 öğrenci velisinden oluşan araştırma grubunda uygulanmıştır. Araştırma sonucunda; ailelerin okulda en çok aile birliğine önem verme, çalışkanlık, bayrağa ve İstiklal Marşı'na saygı, vatanseverlik, sorumluluk, dürüstlük, doğruluk, saygı, yardımseverlik ve cesaret değerlerine öncelik verdikleri; ailelerin bu değerleri tercih etmesinde sosyo-ekonomik düzeylerinin etkili olabileceği; ailelerin değer tercihi ile Sosyal Bilgiler Öğretim Programında yer alan doğrudan verilmesi gereken değerlerin büyük ölçüde tutarlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Araştırmanın çalışma grubu Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi'nin çeşitli anabilim dallarında öğrenim görmekte olan 398 kız, 145'i de erkek olmak üzere toplam 543 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Neff (2003b) tarafından geliştirilen Türkçe güvenirlik ve geçerlik çalışması Deniz, Kesici ve Sümer (2008) tarafından yapılan Öz-Anlayış Ölçeği ile Schwartz (1992) tarafından geliştirilen Schwartz Değerler Listesi kullanılmıştır.

Bu ampirik veriler öğrencilerin benlik saygısı düzeyleri arttıkça, problem odaklı başa çıkma davranışlarının arttığını; akılcı olmayan inanç düzeyleri düştükçe problem odaklı başa çıkma davranışının da arttığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, öğrencilerin karşılaştığı stres durumları ile başa çıkmada sahip oldukları akılcı olmayan inançların olumsuz; benlik saygılarının da olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.

Bu araştırmanın sonuçlarına bakıldığında; a) camilerin yaklaşık %67'sinin doğrudan yöre halkı, %13'ünün dernekler, %11'inin şahıslar ve %1'inin de vakıflar tarafından yaptırıldığı; b) camilerden %78'inin giderlerinin doğrudan yöre halkı tarafından karşılandığı; c) camilerin %7'sinin mülkiyeti derneklere ait olmasına rağmen, %15'inin giderlerinin cami derneklerince üslenildiği; d) mülkiyeti vakıflara ait olan camilerin oranı yaklaşık %12 olduğu halde, giderleri vakıflar tarafından karşılanan camilerin oranının yaklaşık %1 düzeyinde olduğu; e) camilerin %7'sinin mülkiyeti belediyelere ait olduğu halde, giderleri tamamen belediyeler tarafından karşılanan cami bulunmadığı görülmektedir.

Bu çalışmada veriler, nitel araştırmada veri toplama yöntemlerinden birisi olan görüşme yöntemi içerisinde yer alan "yarı yapılandırılmış görüşme tekniği" ile toplanmış ve içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2008?2009 eğitimöğretim yılında Konya ilinde görev yapan okul müdürleri oluşturmaktadır. Örneklem ise, evrenden çok amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 14 ilköğretim okulu müdüründen oluşmaktadır.

Okul müdürlerinin yönetimle ilgili görüş ve uygulamaları yönetim kuramları bakımından değerlendirildiğinde, müdürlerin yönetimle ilgili görüş ve uygulamalarının daha çok klasik kuramların varsayımları ile paralellik taşıdığı görülmektedir. Bu çerçevede çeşitli değerlendirme ve önerilerde bulunulmuştur.

Bu çalışma öncelikle okuryazarlık kavramının tarihsel süreç içinde nasıl tanımlandığına dair bir sürecin izini sürmektedir. Ayrıca toplumun değer atfettiği bir durumun (okuryazarlığın) zamanla bir değere dönüşüp dönüşemeyeceğini; bununla birlikte insanın varlığını gerçekleştirme yolu olarak kullandığı okuryazarlığın ardındaki düşüncenin bir değer olup olmadığını sorgulamaya çalışmaktadır.

Araştırmada veriler toplandıktan sonra, araştırmanın amacı doğrultusunda; her iki ölçeğe ait alt boyutlardan elde edilen puanlara göre Pearson Momentler Çarpımı Korelâsyon katsayıları hesaplanmış, öğrenme stillerinin değeri açıklama ve yordama gücünün belirlenmesinde çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, öğrenme stilleri alt boyutları ile değerler ölçeği alt boyutları arasında anlamlı bir ilişkinin bulunduğu görülmektedir.

Araştırma tarama modelindedir. Araştırma verilerinin toplanmasında, Yılmaz (2007) tarafından geliştirilip, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan, "Değerlere Göre Yönetim Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve LSD testi kullanılmıştır.

Araştırma bulguları, MEM çalışanlarının ve okul yöneticilerinin değerlerle yönetim algılarının yeterince olumlu olmadığını göstermektedir. Bununla birlikte katılımcılar daha çok kendilerinin sorumluluklarında olan davranışları olumlu olarak algılarken, genel olarak üst yönetimin sorumluğundaki davranışları ise olumsuz olarak algılamaktadır. Dolayısıyla katılımcılar genel olarak Milli Eğitim Müdürlüğü'nün değerlere göre yönetim uygulamalarını yetersiz bulmaktadırlar. Bu araştırmada, MEM çalışanları kendi kurumlarındaki değerlerle yönetim davranışlarını okul yöneticilerine göre olumlu algılamışlardır.

Bu çalışmada, cumhuriyet döneminde (1924, 1926, 1936, 1948, 1962 taslak, 1968, 1998 ve 2004) hazırlanan sosyal bilgiler programlarında barış ve onun kazandırılmasına yardımcı olan dayanışma, yardımseverlik, sevgi, saygı, hoşgörü, farklılıkları takdir etme gibi muadil değerlere yer verilip verilmediği araştırılmıştır. Yer verildi ise bunun nasıl yapıldığı sorularını betimlemeye yönelik doküman analizi yapılmıştır.

Araştırma sonucunda tüm programlarda barış ve onun muadili değerlere farklı boyut ve yaklaşımla yer verildiği görülmüştür.

Araştırmada öğrencilerin, öğretmene saygı göstermemesi, söz almadan konuşması, öğretmeni dinlememesi, öğretmenin iyi niyetini kötüye kullanması, yalan söylemesi, izinsiz birşeyi alması ve şiddet uygulaması bulgulanmıştır. Erkek öğrenciler arasında taciz vakalarının varlığı, sigara içilmesi, az dahi olsa alkol kullanan öğrencilerin ve çeteleşmelerin varlığı dikkat çeken önemli bulgular arasındadır. Araştırma sonucunda öğretim programına etikle ilgili örnek olayları içeren üniteler ya da ders konulması, okullarda belli zaman dilimlerinde etik dışı davranışları belirlemeye yönelik ölçeklerden yararlanılması gibi öneriler getirilmiştir.

Araştırmanın sonuçlarına göre kadın öğretmenlerin evrensellik, yardımseverlik, uyum ve güvenlik boyutlarının puan ortalaması erkek öğretmelerin puan ortalamasından anlamlı bir şekilde yüksektir. Medeni durum değişkenine göre güç boyutu hariç tüm boyutlarda anlamlı bir farklılaşma gözlenmiştir. Kıdem değişkenine göre ise öğretmenlerin değer tercihleri tüm değer boyutlarında anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir.

Bu çalışmanın amacı, bahsedilen değerleri iki ana kategoride (pozitivist-nesnel, oluşturmacı-öznel) sınıflandırarak bu kategorilerdeki değerleri belirleyici bir matematik değerler ölçeği kullanarak ilköğretim öğretmenlerinin sahip olduğu değerleri ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla araştırmacıların başka bir çalışmada öğretmen adaylarına uyguladıkları 34 maddelik 5'li Likert formatındaki ölçek, öğretmenler hakkında farklı bilgileri de içerek şekilde yeniden düzenlenmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde görev yapan sınıf öğretmenlerinden, matematik öğretmenlerinden ve fen ve teknoloji öğretmenlerinden olmak üzere toplam 194 katılımcıya bu yeni ölçek uygulanmıştır. Faktör analizleri sonucunda madde sayısı 34'ten 24 maddeye indirgenmiştir. Bazı demografik değişkenler açısından karşılaştırmalar yapıldığında cinsiyet değişkeni açısından erkek öğretmenlerin pozitivist değerler açısından bayan öğretmenlere göre anlamlı bir farklılık gösterdiği gözlenmiştir.

Böylece çalışmamızda hem küresel serbest piyasa modellerinden biri olmaya aday potansiyel niteliği taşıyan Anadolu kalkınma ahlakının varlığı ileri sürülmekte hem de Sabri Ülgener'in sosyal teorisiyle toplumsal olgularımızı açıklamanın Weber'in Protestan Ahlakı tezinden daha geçerli olabileceği gerçeği ileri sürülmektedir.

Öteki algısı önceleri feodal sistemin kendini meşrulaştırmak ve devamını sağlamak için siyasi olarak başvurduğu yöntemdi. Aydınlanma dönemi ile birlikte ortaya çıkan oryantalizm akımıyla birlikte öteki algısı kültürel bir şekil almıştır. Öteki olarak tanımlanan İslam toplumları, gelişime kapalılık, tekrardan ibaretlik, geri kalmışlık ve ortaya çıkan koloniyalizm sonucu Batı ülkelerine olan bağımlılıkla özdeş algılanmış ve İslam kültürü buna mukabil kurulan kültürel hiyerarşide alt basamağa ait görülmüştür.

Aradan geçen uzun zamana karşın Batı'nın ötekisi olan İslam'ın Almanya'daki algısında oryantalist şablonların sürekliliği göze çarpmaktadır. Özellikle yazılı basındaki İslam ile ilgili haber, yorum ve karikatürlere bahsi geçen oryantalist yaklaşımlar damgasını vurmaktadır. Yükselmekte olan İslam karşıtlığı, Soğuk Savaşın sona ermesi ile birlikte kurgulanan kendilik kimliğinin kendi karşı kutbunu kaybetmesinden dolayı bir nevi ihtiyaç haline gelmiş, komünizmden sonra yeni bir öteki icadı gerekli görülmüştür. Bu sebeple Almanya'daki olumsuz İslam algısı ülkede yaşayan Müslümanların somut gerçekliğinden çok, soyut düzeyde ve uzaktaki bir coğrafyaya yönelik bir üst anlatı olarak değerlendirilmelidir.

Yukarıda, İslam'ın Almanya'daki algılanışı ile ilgili çizilen tablonun, demokratik seviyesi çok yüksek bir ülkenin ölçütleriyle değerlendirilmesi gerekir. Bahsedilen İslam algısı, ne değişmezliğe yazgılıdır ne de söz konusu olumsuz imajı olumlu bir yöne çevirmek için sivil bir girişimin önü kapalıdır. Müslüman kimliğe sahip ülkelerde keyfi ve otoriter uygulamalar gündelik hayata ait tezahürler olduğu gibi bu ülkelerdeki dinsel azınlıklar bir yana bizzat egemen mezhebe mensup olanlar için dahi Almanya'da yaşayan Müslümanların sahip olduğu haklar son derece arzu edilir haklardır. Düşünce, ifade, inanç ve ibadet özgürlüğünün güvence altında olduğu Almanya'da İslam algısına getirilen eleştirinin ideal demokrasi kıstaslarıyla gerçekleştirildiği gözden uzak tutulmamalıdır.

Tarih dersleri öğrencilerin analitik, eleştirel ve demokratik düşünme becerileri gibi zihinsel becerilerini geliştirir. Bu derste vatan, millet, bayrak, devlet, yönetme biçimi, hak ve sorumluluklar gibi unsurların öğretilmesi ile öğrencilerin vatandaşlık bilinci geliştirilir. Bunların yanında tarih dersleri değerlerin öğretilmesi ve yeni değerlerin oluşturulmasında da önemli bir role sahiptir. Oluşturulan yeni değerler bireysel, kültürel ya da evrensel içerikli olabilir.

Değer eğitimi açısından tarih dersi incelendiği zaman, milli-manevi, dinî ahlakî ve sosyal değerlerin oluşturulması ve aktarılmasında alanın değer eğitimine önemli katkılarının olabileceği görülür. Değerlerin geçmişten bugüne nasıl değiştiği, değişme nedenleri, geçmişteki önemli şahsiyetler ve bunların yaşantıları öğrencilerin değer oluşturmalarında önemli unsurlardır. Tarih derslerinde öğrenciler, geçmişte toplum için önemli olan değerlerle bugün toplum için önemli olan değerler arasında karşılaştırmalar yapabilir; tarihte iz bırakan olay ve şahısları öğrenerek kendileri için dersler çıkarıp değerler oluşturabilirler. Tarih derslerinde kullanılabilecek anlatım, örnek olay, tartışma, tarihsel empati gibi yöntem ve teknikler yolu ile öğrenciler yeni değerler oluşturma ve mevcut değerleri öğrenme fırsatını yakalarlar. Bunların yanında biyografiler, çevre gezileri, tarihsel hikâyeler, destanlar, kanunnameler ve fermanlar tarih derslerinde değer öğretiminde kullanılabilecek yöntem ve materyaller olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu çalışmanın amacı, değer eğitiminde tarih dersinin yerinin ne olduğunu ortaya koymaktır. Bu çerçevede değer, değerler eğitimi, tarih eğitimi ve değerler ilişkisi, değer eğitiminde tarih dersinin rolünün ne olabileceği ve tarih derslerinde değer öğretiminde kullanılabilecek yaklaşımlar, ilgili literatüre dayalı olarak ortaya konmaya çalışılacaktır.

Araştırma; 122 kadın, 134 erkek olmak üzere toplam 256 üniversite öğrencisi üzerinde yürütülmüştür. Ayrıca dilsel eşdeğerlik analizi için 30 kişiden oluşan yabancı dil üniversite hazırlık sınıfı öğrencisine bir hafta arayla İngilizce ve Türkçe form uygulanmış, uygulama sonuçları ilişkili grup t testi ile analiz edilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğini saptamak amacıyla faktör analizi yapılarak dört faktörlü 70 soru maddesi elde edilmiş, faktör yüklerinin .60 ile .87 arasında değiştiği görülmüştür. Ölçeğin Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı .92 olarak bulunmuştur. Kriter geçerliği analizi için tesadüfî olarak seçilen 33 kişilik üniversite üçüncü sınıf öğrencisine hem "Davranış Ölçeğinde Değişen Değerler" ölçeği hem de "Schwartz Değerler Ölçeği" uygulanmıştır. Her iki ölçme aracından elde edilen toplam puanlar arasında anlamlı korelatif ilişki saptanmıştır. Tüm sonuçlar, "Davranış Ölçeğinde Değişen Değerler" ölçeğinin dilsel eşdeğerlik ile yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.

Tanzimat döneminde Osmanlı devlet yapısında değişiklikler yapılmıştır. Zaman içerisinde Müslüman ve gayrimüslimler arasındaki hukukî farklılık kalkmıştır. Aynı dönemde eğitim alanında reform yapılmıştır. Yeni eğitim sisteminin planlandığı komisyonlarda gayrimüslim üyeler de yer almıştır. Eğitim faaliyetleri daha önce sadece cemaat vakıflarına bağlı olarak yerine getirilirken, Tanzimat döneminde bu kurumların yanı sıra resmi devlet okulları (mektep) da kurulmuştur. Böylece eğitim alanında hem idare hem de anlayış olarak laik bir yapıya doğru adım atılmıştır. Eğitim teşkilatının kapsamlı olarak düzenlendiği 1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi'nde gayrimüslimlerin kendi cemaatleri için ayrıca özel okullar açmalarına izin verilmiştir. Yine bu yasal düzenleme ile ilkokulların her cemaat için ayrıca açılması ve programda yer alan din derslerinin de farklılıklara göre okutulması kararlaştırılmıştır. Orta dereceli okulların programlarında ise din dersleri dönem boyunca yer almamıştır.

Tanzimat'tan sonra da aynı uygulamalar devam etmiştir. Daha sonraki dönemlerde din eğitimi açısından dikkati çeken nokta, orta dereceli okul programlarına İslam din dersinin konulmuş olmasıdır. Bunun nedeni, devlet okullarında çok az sayıda gayrimüslim öğrencinin bulunmasıdır. İstatistikî veriler, gayrimüslimlerin devlet okulları yerine özel cemaat okullarını ya da Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa devletleri tarafından açılan yabancı okulları tercih ettiklerini göstermektedir. Az sayıdaki gayrimüslim öğrenci ise din dersinden muaf tutulmuştur.

Farklılık, insanların olduğu gibi toplumların da temel özelliklerindendir. Günümüzde, üzerinde durulan önemli kavramlardan birisi olan çokkültürlülük, ne kavram ne de gerçeklik olarak yeni değildir. Buna rağmen günümüzde iletişim, göç vs. gibi nedenlerle artan sosyal ilişkiler bu kavramı ön plana çıkartmıştır. Aynı toplum içerisinde yaşayan farklı dinlere sahip insanların din eğitiminin nasıl yapılması gerektiği, bu kavramla ilişkili olarak tartışılmaktadır. Makalede, çokkültürlü bir yapıya sahip Osmanlı Devleti içerisinde din eğitimine yaklaşımlar ortaya konulmaktadır. Bu amaçla öncelikle Osmanlı Devleti'nin İslam dışındaki diğer dinlere yaklaşımına yön veren dini ve tarihi dayanakları belirlenmiştir. Daha sonra da özellikle Tanzimat'tan sonraki dönemde açılan okullarda yer verilen din eğitimi ile İslam dışındaki dinlerin öğretimi için tanınan haklar konusuna temas edilmiştir.

Bu makalede öğretmenlerin olumsuz davranışlara gösterdikleri tepkiler; karakter eğitimi ve yeni ilköğretim programı çerçevesinde ele alınmıştır. İstanbul ilinde 20 ile 40 yaş arasında yer alan, %65'i bayan, % 35?i erkek 163 öğretmene araştırmacılar tarafından geliştirilen bir anket formu uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama ve standart sapmadan yararlanılmıştır. Sonuç olarak sınıf öğretmenlerinin sınıf içi olumsuz davranışlara gösterdikleri tepkilerin düzeyi ortaya konmuştur. Sınıf öğretmenlerinin öğrenci davranışlarının yönetimi, karakter eğitimi ve yeni ilköğretim programı konularında desteklenmeleri önerilmektedir.

Araştırma üç ana bölümden oluşmaktadır; kavramsal çerçeveye ilişkin birinci bölümde değerler tartışılmakta, kuramsal çerçeveye ilişkin ikinci bölümde bu çalışmaya özgü sorunlar ve yöntemler ortaya konmakta, üçüncü bölümde ise alan verileri değerlendirilmektedir. Bu yazıda birinci ve ikinci bölümler özet olarak ele alınırken üçüncü bölüm makalemizde değer kategorilerinden birisi olan "modern değerler" üzerinden örneklendirilip, yöntem ve uygulama gösterilmeye çalışılmış, diğer değer kategorilerine ise değinilmemiştir. Bulgulara göre toplumumuzda değerler, genel kanının aksine, her hâliyle modernden geleneksele bir değişim geçirmiyor, bir toplumsal seçicilik doğrultusunda gelişiyor. Hatta bu açıdan geleneksel- modern ikilemi bile anlamlı gözükmüyor.

Araştırma sonuçlarına göre eğitim öncesinde deney ve kontrol gruplarının aile çocuk ilişkisi ve benlik saygıları puanlarının birbirine yakın oldukları görülmüş ve grupların birbirine denk oldukları saptanmıştır. Deney grubunun benlik saygıları ve aile çocuk ilişkileri ön test ve son test puan ortamaları karşılaştırıldığında verilen eğitimin annelere olumlu düzeyde katkılar sağladığı bulunmuştur. Eğitim programına katılmayan kontrol grubu annelerin benlik saygısı ve aile çocuk ilişkileri ölçeklerinden aldıkları ön test ve son test puanları arasında da anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.

Farklı dinlerin farklı Tanrı temsillerine sahip olduğu yönündeki bulgular, nesne ilişkileri teorisini desteklemektedir. Bu araştırma, çeşitli dinlerin nasıl farklı Tanrı tasavvurları ortaya çıkardığını, dolayısıyla Tanrı tasavvurlarının her bir topluluk tarafından nasıl farklı biçimde kullanıldığını göstermeye gayret edecektir.

Bu çalışmanın amacı öğretmen adaylarının dürüst olmayan davranışlara ilişkin deneyim ve düşüncelerini belirlemektir. Bu çalışma nitel bir çalışmadır. Nitel çalışmaların doğası gereği, elde edilen sonuçların herhangi bir evrene genellemesi söz konusu değildir. Bu çalışma için Batı illerimizden birinde yer alan öğretmen yetiştirme kurumunun son sınıfta devam eden 35 öğrencinin dürüst olmayan davranışlara ilişkin yazdıkları kompozisyonlarından veriler toplanmıştır. Katılımcı öğretmen adaylarının her birinden araştırmanın amaç ve alt amaçlarına göre üç açık uçlu soruya ilişkin kompozisyon yazmaları istenmiştir. Her bir katılımcı öğretmen adayından, cevabını diğer katılımcılardan bağımsız olarak okul dışında hazırlanıp, bir hafta sonra araştırmacıya teslim etmesi istenmiştir. veriler araştırmanın amaç ve alt amaçlarına uygun olarak analiz edilmiştir.

Araştırma sonuçlarına göre en çok rastlanan dğrğst olmayan davranış türlarinin hırsızlık ve yalancılık olduğu görülmektedir. Dürüst olmayan davranışların nedenleri ile ilgili bulgular psikolojik, toplumsal, ekonomik, ailevi ve yönetimsel sorunlar olarak kategorize edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre dürüst olmayan davranışlara yönelik düzeltici önlemler, telafi edici ve uzun vadeli önlemler olmak üzere iki şekilde kendisini göstermektedir.

Değişen yaşam koşulları, tolum profili ve toplumun eğitim düzeyinin yükselmesi nedeniyle, yaygın din eğitimi alanında İlahiyat Fakültelerinin önemi giderek artmaktadır. Bu nedenle, İslam'ın temel kaynaklarıa hakim olan ve bilimsel bilgiyi temel alan mezunlar yetiştirmek bu fakültelerin en önemli hedefleri arasında olmalıdır. Böylelikle, halkın din eğitimi ihtiyacı karşılanabilecektir. Bu hedefin gerçekleşmesi, alana dair formasyon derslerinin programa konulmasıyla mümkün olacaktır.

Bu bağlamda eğitim kurumu ve öğretmenlerden beklenen, yeni toplumsal örgütlenme ve etkileşim modellerinin gerektirdiği zihinsel ve sosyal beceriler ile vatandaşlığı ve insani değerleri öğrencilere kazandırmaktır. Bu durum öğretmenlerin sosyalleşme uzmanlığı, bilgi yönetimi, değişim liderliği, sosyal adanma, teknoloji okuryazarlığı, öğrenciyle birlikte öğrenme, değer ve beceri eğitimi gibi konularda profesyonelleşmelerini gerektirmektedir. Tarama yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, eğitim kurumu ve öğretmenlik mesleğinin çağımızın etkili toplumsal değişme dinamiklerinden demokratikleşme, küreselleşme ve bilgi toplumundan etkilenerek nasıl bir değişim geçirmekte olduklarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.

Elde edilen bulgulardan hareketle mesnevide; çocuğun zihin, kişilik,sosyal gelişimine ne gibi katkılarda bulunduğu belirlenmiştir. Çalışmanın bir sonraki basamağıda ise mesnevide dinleme ve konuşma becerilerini destekleyen beyitler de ilgili becerinin başlığı altında toplanmıştır. Türkçe Öğretim Kılavuzu'nda dinleme ve konuşma becerileriyle ilgili kazanım ifadeleri ile mesnevide bu ifadeleri destekleyen beyitler ilişkilendirilmiştir. Yapılan analizlerde mesnevide işlenen değerler ile Türkçe Öğretimi Kılavuzu'nda hedeflenen kazanımların birçok yönden uyuştuğu görülmüş ve özellikle bu ortak unsurlar üzerinde yoğunlaşılmıştır. Eserin bu dersi desteklemesi ve çocukların gelişimlerini çoğu yönden olumlu etkilemesinden dolayı bulgular ve öneriler bölümünde de Vasiyyet-i Nûşirevân'ın dili günümüz Türkçesiyle yeniden uyarlanarak çocuklara okutulması önerilmiştir.

Çalışmada araştırmaya katılan öğrencilerin bazı kişisel bilgileri için "Kişisel Bilgi Formu", öğrencilerin sahip oldukları değerleri belirlemek amacıyla "İnsani Değerler Ölçeği" (İDÖ) (Dilmaç, 2007) ve Siber mağdur olup olmadıklarını belirlemek için de "Siber Mağdurluk Ölçeği" (Arıcak ve diğerleri, 2012), kullanılmıştır. Verilerin analizinde Korelâsyon tekniği ve ANOVA, T-Testi kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 18. 00 paket programında yapılmıştır.

İnsani değerler ve siber kurbanlık ilişkisinde anlamlı bir farklılık görünmektedir. Analiz sonuçları, siber kurbanlık ile sorumluluk, dostluk, barışçı olma, saygı, hoşgörü ve dürüstlük insani değerleri arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkin var olduğunu göstermektedir. Siber kurbanlık puanlarında siber zorbalığa maruz kalma durumu değişkenine göre anlamlı bir farklılaşma görülmektedir. Siber kurbanlık puanlarının dağılımında cinsiyete, yaşa ve sınıf değişkenine göre anlamlı bir farklılaşma görülmemektedir.

Barışçı olma insani değer puanlarının siber zorbalığı kaç defa yapma durumu değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir.

Antik Yunan filozofları Ethos teorisi çerçevesinde, armoni, ritim, mod, çalgı gibi müzik kategorilerini detaylı bir şekilde incelemişlerdir. Bu müzik araçlarının, insanın ahlakına edebileceği etkiye yönelik değerlendirmelerinin sonucunda onların kullanımıyla ilgili önemli neticelere ulaşmışlardır. Ethos teorisinin önemli kısımlarından birisi olan müzik eğitimi; müziği, insanın ahlaki terbiyesinin en önemli aracı olarak değerlendirmektedir.

Bu çalışmada Antik Yunan felsefesinde Ethos kavramı ve teorisinin tarihçesi aydınlatılmakta ve devlet, birey, eğitim ve müzik gibi kavramların etkileşimi araştırılmaktadır. Ayrıca bu çalışmada, müziğin etik ve eğitici cephesi detaylı bir şekilde aydınlatılmaktadır.

Çocuğun doğumundan itibaren ninnilerden sonra ilk karşılaştığı, kendi kültürüne ait müzikal ögeler, tekerlemelerdir. Tekerlemeler, yapısal ve oluşumsal özellikleri gereği birçok kültürel değeri ve özelliği bünyesinde barındırmaktadır.

Bu araştırmanın temel amacı, çocuk geleneklerimiz içerisinde yer alan tekerlemelerin ulusal değerlerimizin yaşatılmasında, Türk dilinin doğru kullanımında ve modern dünyamızda git gide karşılıklı iletişimi gerektiren sokak oyunlarından uzaklaşan çocuklarımızın eğitimindeki yeri ve önemini değerlendirmektir. Ayrıca tekerlemelerin müzik kitaplarındaki yeri ve ilköğretim öğrencilerinin tekerlemelerimizi tanıma durumlarını da tespit etmek amaçlanmaktadır.

Genel tarama modeli'ndeki bu araştırmada, yapılan literatür taraması ile, tekerlemelerin çocukların dil gelişiminde ve kültürel değerlerin aktarılmasında önemli rolleri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ilkokul 1. sınıf hariç, diğer sınıflara ait müzik ders kitaplarında yeterli sayıda tekerlemeye rastlanılmamıştır. Bununla birlikte tekerlemelerimizin çocuklar tarafından yeterli düzeyde tanınmadığı fakat kızların erkeklere göre daha fazla tekerleme bildiği saptanmıştır.

Araştırma sürecinde araştırmacı tarafından 10 hafta boyunca ders saatleri dışında deney grubuna "Değerler Eğitimi Programı" uygulanmış; kontrol grubu ise mevcut öğrenimlerine devam etmiştir. Uygulama süreci sonunda, Değerler Eğitimi Programın öğrenciler üzerindeki etkisini belirleyebilmek için; her iki gruba son test ve 4 hafta sonra her iki gruba kalıcılık testi uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin grup içi analizinde bağımlı örneklem t testi, gruplar arası analizinde ise bağımsız örneklem t testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen bulgular sonucunda uygulanan değerler eğitimi programının ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin demokratik tutum ve davranışlarını olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Araştırmadan elde edilen sonuçlarda insani değerler ile yaş değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlamamıştır. Cinsiyet değişkeninin maneviyat ve özgürlük alt boyutunda farklılaşma görülmüştür. Bekâr ve evli bireylerin aritmetik ortalamaları arasındaki fark toplumsal değerler, kariyer değerleri ve romantik değerlerde farklılaşma gösterirken, diğer alt boyutlarında farklılaşma göstermemiştir. Çocuk sayısı değişkenine göre aritmetik ortalamalar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Cezaevinde kalma süresi değişkenine göre maneviyat, insan onuru ve özgürlük alt boyutları arasında bir farklılaşma vardır. Eğitim durumu değişkenine göre entelektüel değer alt boyutları arasında bir farklılaşma vardır. İnsani değerlerin cezaevine ilk defa mı giriyorsunuz değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılan t-testi sonucunda, evet ve hayır cevabını verenler bireyler arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Cezaevinde kalan tutuklu ve hükümlülere yönelik değerler eğitimi programlarının uygulanması öneriler arasındadır.

Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, Anadolu Öğretmen Lisesi ve Endüstri Meslek Lisesi öğrencileri, politik değerlere Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencilerinden daha fazla önem vermektedir. Anadolu İmam Hatip ve Anadolu Öğretmen Lisesi öğrencileri, Endüstri Meslek Lisesi öğrencilerinden daha fazla dini değerlere önem vermektedir. Bulgular sınıf düzeyleri açısından incelendiğinde, 9. sınıf öğrencilerinin bilimsel ve estetik değerleri 12. sınıf öğrencilerinden anlamlı olarak daha fazla tercih ettikleri görülmüştür. 12. sınıf öğrencilerinin ise, dini değerleri 9. sınıf öğrencilerinden daha fazla tercih ettikleri ortaya çıkmıştır. Verilerin cinsiyete göre analiz sonuçlarına bakıldığında, erkek öğrencilerin bilimsel ve politik değerleri anlamlı bir şekilde kız öğrencilerden daha çok tercih ettikleri görülmüştür. Diğer taraftan, kız öğrencilerin ise dini değerleri erkek öğrencilerden daha çok tercih ettikleri belirlenmiştir.

* Bu çalışma, 5-7 Kasım 2015 tarihleri arasında Kırıkkale Üniversitesi'nde gerçekleştirilen II. UlusalDeğerler Eğitimi Kongresi'nde sunulan bildiri geliştirilerek hazırlanmıştır.

Kurulduğu günden bugüne hangi rütbede olursa olsun jandarma personeli, nitelikli birer kolluk kuvveti olarak ülke güvenliğine hizmet etmektedir. Şüphesiz bu hizmetin başarılı olabilmesi için sistemli bir eğitim organizasyonu ve hem akademik hem de mesleki bilgi birikimi gerekmektedir. Ayrıca bunun yanında ahlaklı, değerlerine bağlı ve yüreği vatan sevgisiyle çarpan personeller yetiştirilmelidir. Bu çerçevede Jandarma Okullarının teşkilatlandığı XX. yüzyılın ilk çeyreğinden 2016 yılında kurulan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisine kadar geçen süreçte eğitim programları incelendiğinde ahlak, değer ve yurt bilgisi derslerinin bazı dönemlerde müfredata eklendiği ve bu alanlara yönelik konuların önemle üzerinde durulduğu görülmektedir. Bu çalışmada, Erken Cumhuriyet evresinden günümüze jandarma eğitiminde ahlak ve değer eğitimine ne ölçüde yer verildiği, yayımlanan müfredatlar ve çeşitli materyaller aracılığıyla incelemeye tabi tutulmuştur. Neticede jandarma eğitiminde bu konunun önemli bir yer kapladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bunun yanında araştırmada erkek katılımcıların dindarlık ve inanç-etki puanlarının kadın katılımcılara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yaş değişkenine göre yapılan analizlerde 35-44 yaş grubundaki katılımcıların kör yurtseverlik, dindarlık ve bilgi-ibadet puanlarının, 55 yaş ve üzeri katılımcılara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Medeni durum değişkenine göre ise evli katılımcıların yurtseverlik tutum ve yapıcı yurtseverlik puanlarının bekar katılımcılara kıyasla anlamlı şekilde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Eğitim düzeyi açısından lise mezunu katılımcıların kör yurtseverlik puanlarının ilkokul mezunlarına kıyasla daha yüksek olduğu; gelir düzeyine göre yapılan analizlerde ise, yüksek gelir grubundaki katılımcıların yapıcı yurtseverlik puanlarının orta gelir grubundakilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar dindarlık düzeyinin artışı ile vatanseverlik tutumlarının da paralel olarak arttığını göstermekte ve gurbetçi bireylerde bu iki değerin birbirine olan etkisinin anlaşılmasına önemli katkılar sunmaktadır.

Bu yönüyle çalışmada ele alınacak konu Antik Yunan'dan başlayarak, Roma-Helenistik kültürüne ve oradan da modern düşüncede oluşmaya başladığı şekliyle özne düşüncesine uzanan geniş bir yelpazenin ilk ayağı olarak Sokrates'in başlatıcısı olduğunu düşündüğüm bir geleneğin ön izleklerini incelemektir.

Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, LÜÖ'nün Pozitif Üretkenlik ve Üretken Şüphe olmak üzere iki faktörlü ve 20 maddeden oluşan yapısını desteklemiştir (χ²/df = 2,17; CFI = 0,91; TLI = 0,90; RMSEA = 0,05, %90 GA = 0,041-0,055; SRMR = 0,05). Benzer şekilde, ÜDK'nin tek faktörlü ve 38 maddeden oluşan yapısı da doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmıştır (χ²/df = 1,67; p < 0,001; CFI = 0,92; TLI = 0,91; RMSEA = 0,04, %90 GA = 0,032-0,039; SRMR = 0,05).

Benzer ölçek geçerliğini değerlendirmek amacıyla Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, LÜÖ ile ÜDK ve PİOÖ arasında sırasıyla 0,40 ve 0,62 (p < 0,01) düzeyinde; ÜDK ile PİOÖ arasında ise 0,27 (p < 0,01) düzeyinde anlamlı Pearson momentler çarpımı korelasyonları elde edilmiştir. Güvenirlik analizleri sonucunda Cronbach alfa katsayıları LÜÖ için 0,87, ÜDK için ise 0,92 olarak hesaplanmıştır.

Elde edilen bulgular, LÜÖ ve ÜDK'nin beliren yetişkinlik döneminde üretkenliği ölçmede geçerli ve güvenilir ölçme araçları olduğunu göstermektedir.

11 Eylül sonrası Pakistan medreselerine ilişkin daha çok batılı araştırmacılar tarafından yapılan çalışmalarda Pakistan'daki medreselerin temelde iki noktada toplanabilecek iddialarla itham edildikleri anlaşılmıştır. Bu kurumların müfredatlarında cihad ideolojisini öne çıkararak uluslar arası "radikal İslâmi gruplarla" bağlantılı oldukları ve onlara militan kazandırdıkları iddia edilmiştir. Ayrıca mezhepler arasında çatışmaları körükleyerek Pakistan toplumunda istikrarsızlığa ve mezhep savaşlarına neden oldukları da diğer iddiaların odağını oluşturmuştur.

Medreseler Pakistan'da paralel bir eğitim sistemi oluşturmaktadır ve çoğunluğu Pakistan'daki İslâmi düşünce ekollerine bağlı olarak 1950'lerden sonra kurulan medrese kurulları tarafından yönetilmektedir. 11 Eylül terör saldırılarından sonra medreselere ve onların şiddetle ilişkilerine yönelik olarak gelişen söylem ve Pakistan hükümetine yöneltilen dış baskılar sonucunda bu kurumların reform edilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Bu tarihten sonra medreselerin kayıt altına alınmasına, finans kaynaklarının tespit edilmesine ve müfredatlarına modern derslerin eklenmesine yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Medreselerin reform süreci devam etmektedir.

Öte yandan 'kişi olmak' sürecinde bireysel ve toplumsal değerlerin de önemli katkısı vardır. Bireysel ve toplumsal değerlerin insanın kişileşmesi sürecinde zorunlu ve önemli bir rolü bulunmaktadır. Bireyin değerleri kazanması ve onların kendini biçimlendirmesi ve kişiliğini oluşturması ile ilişkili bu süreç kişi olma sürecidir. Dolayısıyla değer 'kişi olma'da bir değer olarak ortaya çıkmaktadır. Buna bağlı olarak değer kazanımı ve eğitimi konusu oldukça önemlidir.

Toplumların karşılaştığı bu ahlaki ve manevi değer sorunlarının çözümünün eğitimde aranmasının ardından özellikle son yıllarda değerler eğitimi kavramı popüler olmuştur. Ülkemizde 2004 yılında başlanan son program değişiklikleri ile birçok derse ait öğretim programında değerler eğitimine yer verilmiştir. Ülkemizde öğrencilere, hayatları boyunca kullanacakları bilgi, beceri ve değerlerin önemli kısmı ilköğretim okullarında okutulan Sosyal Bilgiler ve Hayat Bilgisi dersleri yoluyla kazandırılır. Bu nedenle Sosyal Bilgiler dersi, ilköğretim okullarında yer alan en önemli derslerden biridir. Son yayınlanan Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı incelendiğinde değerler eğitimine çok önem verildiği gözlenmektedir. Çünkü bu ders çocuğun toplumsallaşması adına önemli görülmekte ve vatandaşlık eğitiminde bir araç olarak kullanılmaktadır.

Daha önce yapılmış olan araştırmalardan, ilköğretim sosyal bilgiler derslerinde gerçekleştirilen değerler eğitimi uygulamalarının yetersiz olduğu, öğretmenlerin değerler eğitimini bilmediği ve ders kitaplarının da bu konuda eksik olduğu anlaşılmaktadır. Son yayınlanan sosyal bilgiler programı değerler eğitimi açısından oldukça işlevsel ve yeterli gözükmektedir. Ama bu kâğıt üzerinde kalmakta, uygulamada eksiklik ve aksaklıklar devam etmektedir. Bu eksiklik ise ancak uygulamalı araştırmalarla giderilebilir. Bu nedenlerden dolayı bu çalışmada -hem geçmiş sosyal bilgiler programlarında, hem de yeni programda önemli görülen- "duyarlılık" değerini kazandırmaya yönelik hazırlanan etkinlikler ilköğretim altıncı sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma desenleri içinde yer alan "eylem/aksiyon araştırması" (Action Research) kullanılmıştır. Eylem araştırmalarında uygulama içinde yer alan bireyler kendi doğal ortamları içinde uygulama sürecini doğrudan gözleyebilme, sürece uygun veri toplama yöntemlerini belirleyebilme (bireysel/grup görüşmeleri, doküman analizi gibi), toplanan verilerin analizi sonucunda ortaya çıkan bulgulara göre yeniden veri toplama gibi kararları esnek bir yapı içinde alabilme olanağına sahiptirler. Araştırmanın çalışma grubunu Düzce ili Gümüşova ilçesi Fatih İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören 21 altıncı sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Çalışma grubunda yer alan 21 öğrencinin 11 tanesi kız, 10 tanesi ise erkek öğrencidir. Araştırmanın çalışma grubu seçilirken amaçlı örneklem yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemi kullanılmıştır.

Bu araştırmada veri toplamak için görüşme ve doküman analizine başvurulmuştur. Görüşme formları ve etkinliklerin uygulanması sonucu elde edilen çalışma yaprakları doküman analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen dokümanlar nitel içerik analizine tabi tutularak kodlara ve kodlardan da temalara varılmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda, duyarlılık değerine ilişkin elde edilen verilere bakıldığında ön görüşme ile son görüşme sonuçlarında belirtilen söylem sayıları arasındaki büyük fark göze çarpmaktadır. Bu farkların duyarlılık değerine ilişkin bütün alt boyutlarda ortaya çıktığı görülmüştür. Araştırmanın neticesinde elde edilen sonuçlar, değerler eğitimine yönelik yapılan etkinliklerin öğrencilerin farkındalık düzeylerini geliştirdiğini göstermektedir.

1997 yılında ülkemizdeki öğretmen yetiştirme sisteminde önemli bir değişiklik olmuştur. Bu değişiklik İlahiyat Fakülteleri ni de etkilemiştir. Bu süreçte fakültelerde genel bir ilahiyat eğitimi vermeye yönelik olarak "İlahiyat Lisans Programı" adıyla yeni bir program uygulamaya konulmuştur. Bu programın, amaçlarının neler olduğu, hangi mesleklere, hangi niteliklere sahip elamanlar yetiştirdiği belirsizdir. Bu belirsizlik fakültelerdeki uygulama süreçlerini, dolayısıyla bu programdan yetişen kişilerin niteliğini de etkilemektedir. Bu belirsizliğin aşılabilmesi için İlahiyat Fakültelerinin ve bu fakülteyi bitirecek kişilerin sahip olmaları gereken yeterliklerin neler olduğunun belirlenmesi önemli bir ihtiyaçtır. Bu çalışmada yaygın din eğitimi alanında görev yapacak olan İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin sahip olmaları gereken eğitim-öğretim yeterliklerinin neler olabileceği ortaya konulmuştur.