Erken Çocukluk Döneminde Soyut Ahlaki Kavramlara İlişkin Anlamlandırma: Çocuk Görüşlerine Dayalı Tematik Bir Analiz

Bu çalışmanın amacı, erken çocukluk dönemindeki çocukların soyut ahlaki kavramları, (sevgi, sabır ve mutluluk) onların görüşlerine dayalı tematik analizle nasıl anlamlandırdıklarını ortaya koymaktır. Fenomenolojik desende yürütülen araştırmada, 54-73 aylık 34 çocukla çalışılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış mülakatlarla toplanmış; sevgi ve mutluluk doğrudan sorularla, sabır ise hikâye bağlamında sorgulanmıştır. İçerik analizi sonucunda tanımlama ve örneklendirme ana temaları belirlenmiştir. Tanımlama teması; fiile dönüştürme, ilişkili eylemleri kullanma, sembolik temsil ve çağrışımlara atıf kategorilerini içermektedir. Örneklendirme teması ise davranışsal göstergeler, zıddı ile ele alma ve nedensellik kurma kategorilerinden oluşmaktadır. Metodolojik olarak, hikâye bağlamının sabır kavramını somutlaştırmayı kolaylaştırdığı, doğrudan soruların ise sevgi ve mutluluğa dair sembolik çağrışımları açığa çıkardığı saptanmıştır. Bulgular, yaş düzeyi arttıkça -özellikle 66 ay üstü çocuklarda- ifadelerin çeşitliliği ve ilişkisel derinliğinin arttığını, cinsiyetin ise fark oluşturmadığını göstermektedir. Sonuçlar, çocukların ben merkezci yaklaşımların yanı sıra empati ve özdenetim gibi üst düzey gelişim özellikleri sergilemeye başladığını ortaya koymaktadır. Bu araştırma, çocuk merkezli bir bakış açısı sunarken hikâyeleştirme ve doğrudan soru yöntemlerini metodolojik düzlemde tartışarak literatürü genişletmektedir. Bu bağlamda, okul öncesi değerler eğitiminde çocukların gelişim düzeylerine uygun soru-cevap, somut yaşantı ve hikâyeleştirme etkinliklerinin kullanılması önerilmektedir