İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin İbadet Erteleme Davranışları

Bu araştırma, ilahiyat fakültesi öğrencilerinin ibadet erteleme davranışlarını çok boyutlu bir perspektiften incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda ibadet ertelemenin genel erteleme eğilimi, öznel dindarlık algısı, mükemmeliyetçilik yönelimleri, cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenleriyle ilişkisi ele alınmaktadır. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı nicel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemi, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde öğrenim gören ve sınıf düzeylerinin örneklemde temsilini sağlamak amacıyla kota örnekleme yöntemiyle belirlenen 356 lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Genel Erteleme Ölçeği (Çakıcı, 2003) ve İbadet Erteleme Ölçeği (Abanoz & Belen, 2023) aracılığıyla toplanmıştır. Analizlerde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada genel erteleme ile ibadet erteleme arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r = .437, p < .001). Regresyon analizi, genel ertelemenin ibadet erteleme varyansının %19.1’ini açıkladığını ortaya koymuştur. Öznel dindarlık algısı da ibadet erteleme üzerinde belirleyici bir değişken olarak öne çıkmış; kendini dindar olarak tanımlayan öğrencilerin ibadet erteleme düzeyleri anlamlı biçimde daha düşük bulunmuştur (F(2, 353) = 10.034, p < .001). Mükemmeliyetçilik yönelimleri açısından sosyal yönelimli mükemmeliyetçilik grubu genel ertelemede anlamlı düzeyde yüksek puan alırken (F(2, 353) = 8.665, p < .001) ibadet erteleme üzerinde mükemmeliyetçilik türleri arasında anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir (p = .153). Cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerinin genel erteleme ve ibadet erteleme üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı belirlenmiştir. Bulgular, ibadet ertelemenin genel öz düzenleme zafiyetiyle ilişkili olmakla birlikte büyük ölçüde kendine özgü psikolojik dinamiklerle şekillendiğini göstermektedir. Öznel dindarlık algısının belirleyici rolü, din eğitiminde bilgi aktarımı ile kimlik gelişimi ve anlam inşasının da desteklenmesinin önemine dikkat çekmektedir.